Ubezpieczenie należności a faktoring - kiedy je łączyć?

Jak ubezpieczenie należności chroni przed niewypłacalnością kontrahenta?

W polisie ubezpieczenia należności ubezpieczyciel wypłaca ci odszkodowanie, gdy kontrahent nie zapłaci faktury z powodu niewypłacalności. Ochrona obejmuje ryzyko handlowe, na przykład upadłość albo restrukturyzację odbiorcy. W eksporcie polisa może objąć też ryzyko polityczne. Zdarzeniem ubezpieczeniowym bywa nawet przewlekła zwłoka w płatności, jeśli przewidują ją warunki polisy.

Na starcie ubezpieczyciel ocenia kondycję twoich kontrahentów i przyznaje limit kredytowy na każdego z nich. Potem monitoruje ich finanse przez cały okres ochrony.

Jak przebiega szkoda i kiedy dostajesz odszkodowanie?

Gdy kontrahent nie płaci, pierwsze wezwania wysyłasz sam. Wierzytelność, czyli twoje prawo do zapłaty za fakturę, zostaje u ciebie. W terminie z ogólnych warunków ubezpieczenia (OWU) przekazujesz sprawę ubezpieczycielowi, który zwykle przejmuje windykację. Odszkodowanie dostajesz dopiero wtedy, gdy zajdzie zdarzenie opisane w polisie, na przykład upadłość odbiorcy albo brak zapłaty mimo windykacji przez okres wskazany w OWU.

W polisie KUKE Pakiet, dla przykładu, przy zwłoce odbiorcy wniosek o windykację składasz między 30. a 60. dniem po terminie płatności. Przy niewypłacalności stwierdzonej sądownie składasz go najpóźniej 60. dnia. Szkoda z opóźnienia powstaje, gdy kontrahent nie zapłaci w ciągu 90 dni od tego wniosku. KUKE ma wypłacić odszkodowanie w ciągu 30 dni od otrzymania kompletnego roszczenia.

Kto ponosi ryzyko braku zapłaty w faktoringu pełnym i niepełnym?

W faktoringu należnościowym przekazujesz faktorowi wierzytelność z faktury sprzedażowej i dostajesz zaliczkę faktoringową, której wysokość określa umowa. Resztę, pomniejszoną o koszty, faktor wypłaca po zapłacie kontrahenta. Gdy kontrahent nie zapłaci wcale, stratę ponosi faktor albo ty, zależnie od wariantu umowy.

Faktoring pełny to forma finansowania, w której faktor przejmuje ryzyko niewypłacalności kontrahenta do wysokości limitu przyznanego na odbiorcę. Zwykle przejmuje też windykację. Gdy odbiorca faktury okaże się niewypłacalny, nie oddajesz wypłaconych środków. Regres to prawo faktora do żądania zwrotu pieniędzy od twojej firmy, dlatego faktoring pełny nazywa się też faktoringiem bez regresu. Zaliczkę i tak zwracasz, jeśli wierzytelność jest sporna albo faktycznie nie powstała.

W faktoringu niepełnym (z regresem) ryzyko braku zapłaty zostaje po twojej stronie. Gdy kontrahent nie płaci, faktor po upływie terminu z umowy żąda zwrotu zaliczki. Trzeci wariant to faktoring mieszany. Ryzyko dzieli się w nim progiem kwotowym, czyli do progu odpowiada faktor, a ponad nim ty. Bywa też dzielone odbiorcami, gdy część z nich jest na faktoringu pełnym, a reszta na niepełnym.

Faktoring czy ubezpieczenie należności? Różnice i kryteria wyboru

Główna różnica między faktoringiem a ubezpieczeniem należności to moment, w którym dostajesz pieniądze. Faktoring wygrywa, gdy twoja firma potrzebuje pieniędzy od razu, żeby poprawić płynność finansową. Ubezpieczenie wygrywa, gdy chcesz tylko zabezpieczyć kredyt kupiecki, czyli sprzedaż z odroczonym terminem płatności. Faktoring daje ci środki po przekazaniu faktury faktorowi, a polisa dopiero po zdarzeniu ubezpieczeniowym.

Te dwa rozwiązania różnią się układem stron. W faktoringu należności wierzytelność przechodzi na faktora, który potem monitoruje odbiorcę i prowadzi windykację. Przy polisie wierzytelność zostaje u ciebie, a ryzyko w zakresie polisy przejmuje ubezpieczyciel. Różnica sięga bilansu, bo przy faktoringu niepełnym pieniądze od faktora zwykle trafiają do zobowiązań.

Koszt faktoringu zależy od modelu cenowego. Część faktorów pobiera jedną prowizję, inni dzielą cenę na prowizje i odsetki od finansowania. Przejęcie ryzyka może podnieść cenę. Na przykład Pekao Faktoring dolicza w faktoringu pełnym osobną prowizję za przejęcie ryzyka, a BNP Paribas Faktoring publikuje dla pełnego wyższe stawki niż dla niepełnego.

Kiedy łączyć faktoring z ubezpieczeniem należności?

Faktoring z ubezpieczeniem należności ma sens, gdy potrzebujesz pieniędzy przed terminem płatności i jednocześnie ochrony przed niewypłacalnością odbiorcy. Tak jest, gdy masz już polisę i chcesz ją wykorzystać jako zabezpieczenie, gdy szukasz faktoringu pełnego albo gdy sprzedajesz za granicę i potrzebujesz ochrony przed ryzykiem politycznym. Przed podpisaniem umowy sprawdź, kto jest ubezpieczającym i komu przysługuje odszkodowanie.

Połączenie działa w faktoringu pełnym i niepełnym. W pełnym ryzyko przejmuje faktor na podstawie polisy swojej albo twojej. W niepełnym regres zostaje. Jeśli jednak za zgodą ubezpieczyciela przeniesiesz na faktora prawo do odszkodowania z twojej polisy, przy szkodzie odszkodowanie trafi do niego. Jak rozlicza się je z twoim długiem wobec niego, określa umowa faktoringowa. Na przykład w Coface faktoring pełny obejmuje należności ochroną ubezpieczeniową, a ta sama grupa oferuje też polisy należności.

Polisa faktora zwykle obejmuje wierzytelności bezsporne, z terminem płatności nie dłuższym niż wskazany w umowie ubezpieczenia. Na przykład w KUKE Faktor firma faktoringowa musi je kupić najpóźniej w dniu terminu płatności. Przy twojej polisie w faktoringu pełnym przenosisz to prawo tak samo. Pewniejsze zabezpieczenie może przełożyć się na lepsze warunki finansowania, ale nie musi.

Twojego kontrahenta sprawdza faktor, a osobno ubezpieczyciel. Od tego, jak ocenią wiarygodność odbiorcy, zależy kwota, którą da się sfinansować. Umowa faktoringowa musi być spójna z polisą, bo terminy windykacji i powstania szkody określają oba dokumenty.

Dla kogo połączenie się nie opłaca?

Jeśli nie potrzebujesz pieniędzy przed terminem płatności, faktoring będzie dodatkowym kosztem, a kredyt kupiecki zabezpieczy sama polisa, w granicach limitu na odbiorcę i po udziale własnym. Polisa zwykle nie obejmuje też sprzedaży do firm powiązanych. Przy małym obrocie bywa niedostępna. Na przykład produkt Coface dla małych firm wymaga co najmniej 1 mln zł rocznego obrotu.

Ile kosztuje polisa i od czego zależy wypłata odszkodowania?

Stawkę składki w ubezpieczeniu należności ubezpieczyciel ustala indywidualnie, po ocenie ryzyka twoich odbiorców. Na koszt polisy składają się:

• obrót zgłoszony do ochrony,
• stawka procentowa z umowy,
• składka minimalna za okres rozliczeniowy,
• opłaty za ocenę kontrahentów,
• w niektórych polisach wysokość przyznanych limitów.

Ubezpieczenie bywa wliczone w cenę faktoringu pełnego, ale nie zawsze obejmuje każdą fakturę. U części faktorów to osobna pozycja w cenniku, więc przed podpisaniem sprawdź, które faktury obejmuje i za jaki okres pobiera się opłatę.

Przy należności spornej, na przykład przy wadliwym towarze albo niekompletnej dostawie, windykacja i wypłata czekają na rozstrzygnięcie sporu. Część ubezpieczycieli wyłącza taką należność z ochrony do tego czasu, inni utrzymują ochronę. Sama zwłoka odbiorcy nie odbiera ochrony należności, którą wcześniej objęła polisa. Ochrony nie dostaną za to faktury zgłoszone po terminie, dostawy do odbiorcy, który już zalega dłużej, niż pozwala OWU, i kwoty ponad limit na kontrahenta. OWU mogą też wyłączać szkody wynikłe z tego, że sam nie wykonałeś umowy sprzedaży.

Po twojej stronie leżą obowiązki ubezpieczającego. Zgłaszasz kontrahenta do ochrony i pilnujesz przyznanego limitu. O opóźnieniach w płatnościach informujesz ubezpieczyciela, a szkodę zgłaszasz w terminie. Jeśli nie dopełnisz obowiązków z polisy, a ma to wpływ na szkodę, ubezpieczyciel może obniżyć odszkodowanie albo odmówić wypłaty. Szkody wyrządzonej umyślnie nie pokryje.

Najpierw sprawdź w OWU definicję niewypłacalności i to, po ilu dniach od wniosku o windykację brak zapłaty staje się szkodą. Potem sprawdź udział własny, czyli część szkody, o którą ubezpieczyciel pomniejsza odszkodowanie. Franszyza to z kolei kwota, do której ubezpieczyciel nic nie wypłaca. Na końcu przejrzyj listę wyłączeń, bo to te zapisy przesądzają, kiedy pieniądze faktycznie trafią na twoje konto.