Wady i zalety faktoringu - kiedy się opłaca?

Faktoring i mechanizm wykupu faktur

Faktoring to wykup niewymagalnych wierzytelności handlowych, czyli należności z faktur przed terminem zapłaty. Twoja firma przenosi taką wierzytelność na bank albo firmę faktoringową i dostaje za nią pieniądze.

W transakcji biorą udział 3 strony. Faktorant to przedsiębiorca sprzedający fakturę. Faktor to bank albo firma faktoringowa, która kupuje wierzytelność. Dłużnikiem faktoringowym jest kontrahent, który ma zapłacić za towar lub usługę.

Wykup faktury przebiega w 3 krokach. Najpierw faktor wypłaca zaliczkę. Jej wysokość zależy od oferty, na przykład eFaktor finansuje do 90% wartości faktury, a SMEO deklaruje do 100% wartości netto. Potem kontrahent reguluje należność w terminie. Na końcu faktor przelewa resztę kwoty pomniejszoną o prowizję.

Mechanizmem prawnym jest cesja wierzytelności, czyli przeniesienie prawa do należności na faktora.

Weksel występuje tylko w części ofert. Na przykład Finea w faktoringu cichym zazwyczaj bierze poręczenie wekslowe.

Faktoring należnościowy finansuje twoje faktury sprzedażowe. Osobny produkt, faktoring odwrotny, opłaca twoje faktury zakupowe.

Zalety faktoringu dla płynności finansowej firmy

Najważniejsze korzyści z faktoringu dotyczą płynności. Pieniądze z faktury trafiają na twoje konto szybko, a wniosek składasz online. Czasy wypłaty to deklaracje faktorów z ich stron internetowych. Na przykład Monevia deklaruje gotówkę na koncie "już w ciągu kilkunastu minut". Z tych środków opłacasz materiały i pensje, zanim odbiorcy zapłacą.

Mniej zatorów płatniczych znaczy brak przestojów przy długich terminach zapłaty.

Wraz ze wzrostem zaakceptowanej sprzedaży finansujesz więcej faktur, ale w granicach przyznanego limitu.

Faktor ocenia co innego niż bank, przede wszystkim wiarygodność twoich kontrahentów i jakość faktur. Po finansowanie sięgają przez to młodsze firmy bez historii kredytowej.

Faktor monitoruje należności i kontaktuje się z kontrahentem, który spóźnia się z zapłatą, więc tracisz mniej czasu na pilnowanie wpłat. Sama windykacja jest w cennikach pozycją płatną. Na przykład SMEO liczy za nią 10% kwoty zadłużenia, a po 120 dniach 14%. Ubezpieczenie transakcji też nie wchodzi automatycznie w cenę. Finea na przykład wycenia je osobno.

Wpływ na bilans nie jest jednak automatyczny. Należność znika z ksiąg dopiero wtedy, gdy tracisz nad nią kontrolę, co do zasady w wariancie pełnym bez obowiązku odkupu. Umowa z regresem przewiduje zwrot, więc należność co do zasady zostaje w aktywach, a otrzymane pieniądze są zobowiązaniem finansowym. Tak liczy firma, która stosuje rozporządzenie o instrumentach finansowych. Mikro- i małe firmy go nie stosują albo mogą go nie stosować, a przy księdze przychodów i rozchodów bilansu nie ma w ogóle.

Wady faktoringu - koszty i ryzyko cesji wierzytelności

Największą wadą faktoringu jest koszt. Na przykład BNP Paribas Faktoring, spółka z grupy bankowej, publikuje siatkę i liczy 1,0-1,5% sfinansowanej faktury za 30 dni w wariancie z regresem i 2,0-2,5% bez regresu. Siatka dotyczy obrotu rocznego 1-4 mln zł. Poza nią cenę ustala się indywidualnie, zależnie od limitu i ryzyka, które faktor przypisuje branży i odbiorcy faktury.

Jedną stawkę od faktury liczy na przykład Monevia. U BNP Paribas Faktoring model nazywa się All-In i składa się z dwóch pozycji o różnych podstawach:

• prowizja przygotowawcza, naliczana raz w roku od przyznanego limitu,
• prowizja od sfinansowanej faktury, przy której bank zastrzega "bez odsetek, bez opłat dodatkowych".

Cena bywa też opłatą miesięczną od przyznanego limitu, niezależną od tego, ile faktur sfinansujesz. Tak rozlicza na przykład Pekao. Podstawy naliczania są różne, więc nie sumuj tych pozycji bez wspólnego mianownika.

Druga wada to cesja wierzytelności. W faktoringu jawnym kontrahent dostaje zawiadomienie o cesji i od tej chwili płaci bezpośrednio faktorowi. Część odbiorców odczyta takie pismo jako sygnał kłopotów finansowych. W faktoringu cichym kontrahent nie dostaje zawiadomienia, a konstrukcja zależy od faktora. Na przykład u NFG cesja jest, tylko nie jest ujawniana.

Sprawdź też, czy umowa z odbiorcą nie zawiera zakazu cesji. Taki zapis bywa bezskuteczny z mocy art. 9a ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Przepis działa tylko przy spełnieniu łącznie wszystkich warunków. Dłużnikiem jest duży przedsiębiorca, wierzycielem mikro-, mała albo średnia firma, a zapłata nie nastąpiła w terminie z umowy. Przepisu nie stosuje się, gdy dłużnikiem jest podmiot publiczny, ani do umów zawartych przed 24 stycznia 2023 roku i do zamówień publicznych wszczętych wcześniej. Faktorzy mają na zakaz cesji własne rozwiązania. Na przykład Finea może sfinansować fakturę z zakazem cesji bez jej wykupu, ale tylko na twój wniosek i po własnej decyzji. SMEO uzależnia finansowanie od zgody kontrahenta, a PKO Faktoring ma dla takich sytuacji osobny produkt.

Trzecia wada to ograniczenia po stronie faktora. Faktor sam wybiera, które faktury kupi, i może przyznać wybranym kontrahentom niższy limit. Faktor niebędący bankiem nie podlega nadzorowi KNF. Jeśli faktoring jest jego główną działalnością, jako instytucja obowiązana podlega obowiązkom przeciwdziałania praniu pieniędzy i kontroli Generalnego Inspektora Informacji Finansowej.

Faktoring pełny i niepełny a ryzyko niewypłacalności kontrahenta

Faktoring pełny (bez regresu) chroni cię przed niewypłacalnością kontrahenta, ale w granicach przyznanej ochrony i z wyłączeniami. Na przykład ING Faktoring obejmuje należności ochroną do 90% w ramach własnej polisy albo 60-90% przy polisie klienta. Pekao z kolei nie żąda zwrotu zaliczki, chyba że wierzytelność jest sporna albo nie powstała. Za ochronę płacisz więcej.

Faktoring niepełny (z regresem) kosztuje mniej, ale ryzyko niewypłacalności zostawia po twojej stronie. Po terminie płatności biegnie najpierw bezkosztowa karencja, potem opłaty za prolongatę, a na końcu faktor może sięgnąć po regres. Wtedy zwracasz mu wypłaconą kwotę, a wierzytelność wraca do twojego majątku.

O wyborze decyduje kondycja twoich odbiorców. Przy niepewnych kontrahentach wyższy koszt wariantu pełnego się broni, a przy stabilnej bazie klientów wybierzesz tańszy wariant niepełny.

Spór o jakość towaru albo usługi to nie niewypłacalność. Odpowiedzialność za taką transakcję zostaje u faktoranta w każdej formie faktoringu, bo faktor przejmuje wyłącznie ryzyko braku zapłaty.

Czy faktoring jest bezpieczny? Przesądza o tym dopasowanie formy do ryzyka kontrahenta.

Faktoring czy kredyt obrotowy - kiedy wybór się opłaca

Faktoring i kredyt obrotowy wycenia się w różnych jednostkach. Kredyt liczy się w skali roku i od kwoty zadłużenia, a faktoring za okres finansowania, z podstawą zależną od konstrukcji cennika. Po obu stronach marża jest nieopublikowana, więc o tym, co wyjdzie taniej, rozstrzyga konkretna oferta. Porównać da się za to przedmiot oceny. Bank patrzy na twoją zdolność kredytową, a faktor na twojego kontrahenta.

Faktoring jest dobrym rozwiązaniem, gdy wystawiasz wiarygodnym kontrahentom faktury z odroczonym terminem płatności. Tak wygląda sprzedaż w transporcie i budownictwie. Czas decyzji deklaruje część faktorów, na przykład Flexidea "w 15 minut", eFaktor "w mniej niż 24h", a PragmaGO w faktoringu odwrotnym "do 48 godzin". Większość marek podaje czas wypłaty, nie decyzji. Różny jest też próg stażu. Na przykład eFaktor przyjmuje firmy od pierwszego dnia działalności, a BNP Paribas Faktoring w ofercie dla małych firm wymaga 18 miesięcy.

Limit faktoringowy się odnawia. Gdy kontrahent spłaci fakturę, kwota wraca do puli. Faktoring można łączyć z kredytem, ale bank go zobaczy. Na przykład SMEO raportuje finansowanie do BIK Przedsiębiorcy, a PragmaGO sprawdza firmę w BIK przed zawarciem umowy. W faktoringu z regresem otrzymane pieniądze co do zasady trafiają w księgach do zobowiązań.

Kredyt obrotowy bywa wyborem dla firmy o stabilnych wynikach, która zna swoje wpływy z góry. Okres kredytowania do 3 lat podają PKO Bank Polski i BNP Paribas Bank Polska. Zabezpieczenie rzeczowe nie zawsze jest wymagane. Na przykład PKO Bank Polski zwalnia z niego firmy, które działają od 18 miesięcy i mają w tym banku kredyty łącznie do 1 mln zł.

O tym, czy faktoring się opłaca, decyduje struktura sprzedaży. Przy odroczonych terminach faktoring odpowiada na lukę między wystawieniem faktury a zapłatą. Za kredytem przemawia przewidywalny budżet.