Funkcje faktoringu i ich rola w finansowaniu firmy

Jakie funkcje pełni faktoring?

Wystawiasz fakturę z odroczonym terminem płatności i przekazujesz ją firmie faktoringowej, czyli faktorowi. Faktor wypłaca ci zaliczkę, potem czeka na zapłatę od kontrahenta i pilnuje terminu. Każda z tych ról to osobna funkcja faktoringu.

Listę funkcji podaje konwencja UNIDROIT o faktoringu międzynarodowym, przyjęta w Ottawie w 1988 roku. Według jej art. 1 ust. 2 faktor ma wykonywać co najmniej dwie z czterech funkcji. Pierwsza to finansowanie dostawcy, druga to prowadzenie rozliczeń jego wierzytelności (należności z faktur). Trzecia to inkaso tych wierzytelności, a czwarta to ochrona przed brakiem zapłaty ze strony dłużników. Rozliczenia i inkaso składają się razem na funkcję administracyjną.

Konwencja stawia jeszcze dwa warunki. Pierwszy wyłącza sprzedaż konsumencką, czyli towary kupowane głównie na użytek osobisty, rodzinny lub domowy. Drugi wymaga zawiadomienia dłużników o przelewie wierzytelności, więc faktoring cichy, w którym kontrahent o przelewie nie wie, go nie spełnia. Razem z samym przelewem wierzytelności i wymogiem dwóch funkcji te warunki składają się na cechy faktoringu w rozumieniu konwencji.

Wymóg dwóch funkcji odróżnia faktoring od samej cesji wierzytelności, czyli przeniesienia prawa do zapłaty z faktury na faktora. W rozumieniu konwencji cesja bez tych funkcji faktoringiem nie jest.

Konwencja wiąże 9 państw, a Polski wśród nich brak. Polskie prawo nie wyodrębnia faktoringu jako osobnego typu umowy. Przy fakturach sprzedażowych jego rdzeniem jest przelew wierzytelności z art. 509 Kodeksu cywilnego, a resztę ustalają umowa i regulamin faktora.

Funkcja finansowa: pieniądze z faktury przed terminem

Kontrahent zapłaci za dwa miesiące, a ty potrzebujesz pieniędzy na pensje w tym tygodniu. W funkcji finansowej faktor wypłaca ci zaliczkę po przekazaniu faktury, a resztę rozlicza, gdy kontrahent zapłaci. Za finansowanie płacisz prowizję faktoringową, a jej podstawę i okres naliczania ustala cennik faktora.

Wysokości zaliczek i zakresy usług w tym poradniku to deklaracje faktorów ze stron produktowych. Stawki opłat pochodzą z tabel opłat i regulaminów. Wszystkie są netto, więc doliczasz do nich VAT. Zaliczka jest parametrem oferty i zależy od faktora. Na przykład Finea w faktoringu jawnym podaje 90% wartości faktury brutto, a SMEO do 100% wartości netto faktury, pomniejszonej o prowizję.

Kiedy funkcja finansowa nie przyspiesza wpływu pieniędzy?

Funkcja finansowa nie przyspiesza wpływu, gdy w faktoringu wymagalnościowym wybierzesz wypłatę w terminie płatności faktury. Faktor płaci wtedy w tym terminie, bez względu na zapłatę kontrahenta. W zamian masz pewną datę wpływu i obsługę należności. Moment wypłaty ustalasz z faktorem. Jeśli umowa to przewiduje, przy konkretnej fakturze zamówisz wcześniejszą wypłatę. Na przykład ING finansuje należności w tym wariancie „bezzwłocznie po wystawieniu faktur, w terminie płatności faktur lub wcześniej na Twój wniosek”.

Funkcja ochronna: kto traci, gdy kontrahent nie zapłaci?

W faktoringu niepełnym stratę ponosisz ty. Gdy kontrahent nie zapłaci, na przykład po ogłoszeniu upadłości, oddajesz faktorowi zaliczkę. Prawo faktora do żądania tego zwrotu to regres, stąd druga nazwa wariantu, faktoring z regresem.

W faktoringu pełnym, czyli bez regresu, ryzyko niewypłacalności kontrahenta przejmuje faktor. Ta ochrona dotyczy jednak braku zapłaty przez kontrahenta, a nie wad samej faktury. Przy sporze handlowym, na przykład reklamacji jakości, albo gdy wierzytelność okaże się nieistniejąca, umowa zwykle daje faktorowi prawo żądania zwrotu nawet w faktoringu pełnym.

Gdzie kończy się ochrona w faktoringu pełnym?

Granice ochrony wyznacza umowa. Na przykład Finea w produkcie „Faktoring z ubezpieczeniem” wymienia 12 sytuacji, w których wierzytelność traci status ubezpieczonej. Twoje zadłużenie staje się wtedy natychmiast wymagalne. Według słownika pojęć GUS przejęcie ryzyka do uzgodnionych kwot granicznych to faktoring mieszany.

Ochrona ma swoją cenę. Na przykład Finea wycenia ubezpieczenie transakcji na 4% od wartości faktury, bez wskazania okresu, a mFaktoring wymienia osobną prowizję za przejęcie ryzyka, bez podania jej wysokości.

Nie każdy faktor tę funkcję oferuje. Na przykład Flexidea w regulaminie opisuje wyłącznie faktoring z regresem. Jeśli zależy ci na ochronie przed stratą, zapytaj o wariant pełny, zanim złożysz wniosek.

Funkcja administracyjna: faktor prowadzi twoje należności

Kontrahent spóźnia się z zapłatą, a przypomnienie wysyła mu faktor. Tak działa funkcja administracyjna: faktor przejmuje obsługę twoich należności. Prowadzi ich rozliczenia, pilnuje terminów płatności i zajmuje się windykacją, czyli dochodzi zaległych kwot.

Zakres tej obsługi zależy od oferty. Na przykład BNP Paribas Faktoring w faktoringu pełnym dokłada administrowanie wierzytelnościami do finansowania i przejęcia ryzyka.

Obsługę należności kupisz też jako osobną usługę. Na przykład Millennium w „Inkasie płatności” rozlicza należności i pilnuje terminowości spłat, a faktoring z finansowaniem proponuje do połączenia jako osobny produkt. Podobną usługę, „Inkaso należności”, ma Pekao Faktoring.

Czy windykacja jest wliczona w prowizję?

Czy windykacja jest w prowizji, ustala umowa. Bywa osobną opłatą liczoną od kwoty zadłużenia. Na przykład Flexidea pobiera „Prowizję Windykacyjną” w wysokości 10% kwoty zadłużenia i dolicza obok koszty kancelarii. Podobnie liczy SMEO: 10% kwoty zadłużenia za windykację polubowną długu wymagalnego do 120 dni, a 14% powyżej 120 dni.

Ile zapłacisz SMEO za windykację długu na 12 300 zł?

Założenia:

• kwota zadłużenia: cała niezapłacona faktura na 12 300 zł brutto (parametr przykładu)
• dług wymagalny nie dłużej niż 120 dni, więc stawka 10%

• Opłata netto: 12 300 zł × 10% = 1 230 zł
• VAT od opłaty: 1 230 zł × 23% = 282,90 zł
• Razem do zapłaty: 1 230 zł + 282,90 zł = 1 512,90 zł
• Gdy windykacja rusza po 120 dniach od terminu: 12 300 zł × 14% = 1 722 zł netto, plus VAT

Drobne czynności też mają cennik. Na przykład monit elektroniczny kosztuje w Finei 10 zł, a papierowy 50 zł. Osobnej ceny za sam monitoring płatności cenniki nie podają, więc zapytaj, czy mieści się w prowizji.

Które funkcje dają poszczególne rodzaje faktoringu?

Wady i zalety faktoringu: kiedy jego funkcje ci się opłacą?

Zalety faktoringu biorą się z jego trzech funkcji. Pasuje do ciebie, gdy sprzedajesz firmom z odroczonym terminem płatności, a między wystawieniem faktury a zapłatą brakuje ci gotówki. Funkcja ochronna ma sens, gdy brak zapłaty od jednego dużego kontrahenta zachwiałby twoją płynnością finansową. Obsługa należności odciąża firmę, w której nikt nie ma czasu pilnować płatności.

Wady faktoringu wynikają z tych samych funkcji:

• Kontrahent zwykle wie o cesji. W faktoringu jawnym dostaje informację o przelewie, na przykład w klauzuli na fakturze, i płaci na rachunek faktora.
• Faktor sprawdza też twoich kontrahentów. Przy słabym odbiorcy może odmówić finansowania jego faktur, nawet gdy twoja firma jest w dobrej kondycji.
• Ochrona i windykacja bywają płatne osobno, poza prowizją za finansowanie.
• Wariant pełny oferuje tylko część faktorów.

Jeśli klienci płacą ci od ręki, funkcja finansowa nie ma czego przyspieszać. Przed wyborem oferty ustal, której funkcji potrzebujesz najbardziej, i porównaj faktorów właśnie pod tym kątem.