Forfaiting - co to takiego i czym różni się od faktoringu?

Jak działa forfaiting i co przechodzi na forfaitera?

Sprzedajesz towar zagranicznemu odbiorcy z zapłatą za kilka lat, a po dostawie sprzedajesz tę należność bankowi. Bank lub wyspecjalizowana instytucja, czyli forfaiter, wykupuje tę terminową wierzytelność przed terminem jej płatności. Na forfaitera przechodzą prawa do wierzytelności, która już istnieje, ale nie jest jeszcze wymagalna. Wypłatę pomniejsza dyskonto, a jego wysokość i pozostałe warunki wykupu określa umowa forfaitingowa. Forfaiting nie ma w polskim prawie osobnej regulacji ani ustawowej definicji, to umowa nienazwana. Wierzytelność z faktury forfaiter nabywa przelewem, a weksel indosem, który przenosi wszystkie prawa z weksla.

Forfaiting zwykle odbywa się bez regresu, czyli bez prawa forfaitera do żądania zwrotu pieniędzy od sprzedającego. Przy wykupie bez regresu forfaiter przejmuje ryzyko braku zapłaty, także z przyczyn politycznych w kraju importera. Sprzedający nadal odpowiada za to, że wierzytelność istnieje i mu przysługuje. Ryzyko kursowe eksportera maleje, bo gotówkę dostaje przy wykupie, ale od zawarcia kontraktu do wykupu zostaje przy nim. Wykupić można wierzytelności z dostaw handlowych i umów leasingowych. Przedmiotem wykupu bywają też weksle i należności z akredytywy.

Rodzaje forfaitingu wyróżnia się według kilku kryteriów. Według ryzyka forfaiting dzieli się na właściwy i niewłaściwy. We właściwym ryzyko niewypłacalności importera przechodzi na forfaitera. W forfaitingu niewłaściwym to ryzyko zostaje przy sprzedającym, więc gdy importer nie zapłaci, forfaiter może żądać od sprzedającego zwrotu na warunkach umowy. Według tego, czy importer wie o sprzedaży wierzytelności, forfaiting bywa jawny albo ukryty. Według pośrednictwa jest bezpośredni albo pośredni, a w pośrednim forfaiter kupuje wierzytelność za pośrednictwem innej instytucji. Spotyka się też forfaiting poszerzony, który obejmuje usługi dodatkowe.

Etapy forfaitingu od wstępnych warunków do spłaty wierzytelności

Etapy forfaitingu prowadzą od rozmowy z forfaiterem do spłaty należności. Pierwszy to wstępne uzgodnienie warunków. Forfaiter ocenia ryzyko kontraktu, podaje stopę dyskonta i zobowiązuje się do wykupu. Robisz to przed ustaleniem ceny z importerem, bo wtedy wliczysz koszt forfaitingu w cenę. Bank może też dopasować ratalny harmonogram spłat do możliwości dłużnika, tak robi na przykład Pekao przy projektach inwestycyjnych.

Drugi etap to umowa handlowa z importerem, w której ustalacie odroczony termin płatności.

Trzeci etap to zabezpieczenie płatności. Zabezpiecza ją zwykle bank importera awalem, czyli poręczeniem na wekslu, albo akredytywą. Bywa też gwarancja bankowa. Bank-forfaiter może dodatkowo ubezpieczyć wykupioną należność w KUKE.

Czwarty etap to dostawa towaru lub usługi. Wykup następuje dopiero po niej. W piątym etapie forfaiter wypłaca ci kwotę pomniejszoną o dyskonto i prowizję.

Szósty etap zamyka transakcję. Importer albo gwarant spłaca forfaitera w umówionym terminie.

Forfaiting a faktoring - różnice w regresie, terminie i zasięgu transakcji

Faktoring pasuje do wielu bieżących faktur, a forfaiting do jednego dużego kontraktu z długim terminem.

W większości transakcji forfaiting wyłącza regres, a faktoring może go przewidywać, jak w faktoringu niepełnym (z regresem). Faktoring pełny (bez regresu) też przenosi na faktora ryzyko niewypłacalności kontrahenta, więc względem faktoringu pełnego forfaiting nie wyróżnia się regresem.

W forfaitingu uczestniczą trzy główne podmioty, a czasem kolejne:

• forfaiter, czyli bank albo instytucja, która kupuje wierzytelność,
• forfaitysta, zwykle eksporter, który ją sprzedaje,
• importer, który płaci w odroczonym terminie,
• czasem podmiot zabezpieczający, na przykład bank importera albo ubezpieczyciel.

Stronami umowy forfaitingowej są forfaiter i forfaitysta. W faktoringu stronami umowy są faktor i twoja firma.

Ile kosztuje forfaiting i jakie ma wady?

Forfaiting daje ci gotówkę od razu, a płacisz za nią dyskontem za okres do terminu płatności. Dyskonto to odsetki według stopy uzgodnionej z forfaiterem za okres od wykupu do terminu płatności. Stopę bank ustala indywidualnie, stałą albo zmienną. Banki opisujące forfaiting na swoich stronach nie podają stopy dyskonta publicznie, więc koszt poznasz dopiero z oferty. Do tego dochodzą prowizje, na przykład za przygotowanie oferty albo za udzielenie linii. Ich rodzaj, podstawę i termin pobrania określa taryfa banku i umowa.

Wysokość dyskonta zależy między innymi od okresu do terminu płatności, waluty, ryzyka kraju, importera i banku, który zabezpiecza płatność, a także od samego zabezpieczenia.

Największa korzyść to natychmiastowa gotówka za cały kontrakt. Należność od importera ściąga forfaiter. Transakcja może pozostać nieujawniona wobec importera, jeśli strony wybiorą forfaiting ukryty.

Wady to koszt znany dopiero z oferty, ryzyko kursowe do dnia wykupu i wymóg zabezpieczenia, które forfaiter musi zaakceptować. Bez takiego zabezpieczenia może odmówić finansowania.

Eksporterzy i kontrakty zagraniczne, czyli kto może korzystać z forfaitingu

Forfaiting stosuje się głównie przy dużych, pojedynczych kontraktach eksportowych. Bywa też stosowany w kraju, na przykład Pekao kieruje go do dostawców jednostek sektora publicznego, które ogłaszają przetargi. Pokrewny produkt, dyskonto akredytywy eksportowej, BGK oferuje także mikro- i małym firmom.

Forfaiting wybierz przy jednym dużym kontrakcie z terminem od kilku miesięcy do kilku lat, gdy bank importera może poręczyć weksel albo otworzyć akredytywę. Przy wielu bieżących fakturach lepiej posłuży ci faktoring, a przy powtarzalnych dostawach za granicę faktoring eksportowy, w którym faktor finansuje faktury wystawione odbiorcy z siedzibą za granicą. Zanim uzgodnisz cenę z importerem, poproś bank o wstępne warunki wykupu, w tym stopę dyskonta i wymagane zabezpieczenie.