Faktoring odwrotny - na czym polega i kiedy się opłaca?

Faktoring odwrotny przesuwa w czasie twoją zapłatę za zakupy, bo fakturę dostawcy opłaca faktor, a ty oddajesz mu pieniądze w terminie z umowy. Opłaca się, gdy rabat od dostawcy za szybką zapłatę przewyższa koszt finansowania albo gdy gotówka ma zostać w firmie do sprzedaży towaru. Cenę sprawdzisz przed rozmową tylko u części faktorów, bo z 19 faktorów w rankingu stawkę faktoringu odwrotnego publikuje trzech.

Faktoring odwrotny - definicja i zakres finansowanych zobowiązań

Faktoring odwrotny to finansowanie zakupów, w którym firma faktoringowa (faktor) reguluje twoje zobowiązanie wobec dostawcy w pełnej wysokości, a ty spłacasz faktora w terminie z umowy. Odwrócony jest kierunek finansowania, bo faktor finansuje twoje zobowiązania zamiast twoich należności. Dlatego ten sam produkt nazywa się też faktoringiem odwróconym. Stroną umowy jesteś ty jako kupujący, ale to skutek odwrócenia, nie jego istota.

Zobowiązanie wobec faktora wynika z umowy faktoringu, nie z opłaconej faktury, i to umowa określa podstawę rozliczenia.

Zakres finansowanych zobowiązań zależy od faktora. Na przykład Finea poza fakturami za towar i usługę finansuje:

• zobowiązania pracownicze,
• raty leasingu,
• najem krótkoterminowy,
• spłatę kredytu,
• kary umowne,
• odszkodowania.

Zobowiązań podatkowych Finea nie finansuje. Węższy zakres ma na przykład PKO Faktoring, który finansuje wyłącznie zakupy udokumentowane fakturami z odroczonym terminem płatności i wymaga co najmniej jednego stałego dostawcy.

Faktoring odwrotny na tle faktoringu klasycznego i pożyczki

Między faktoringiem klasycznym a odwrotnym różnica leży w kierunku przepływu pieniędzy. W klasycznym faktor finansuje należności ze sprzedaży, więc środki trafiają do faktoranta, a spłaca kontrahent. W odwrotnym finansuje zobowiązania z zakupów, pieniądze idą do dostawcy, a spłaca faktorant.

Faktoring odwrotny opłaca konkretne zobowiązanie wobec wskazanego dostawcy, a pożyczka przekazuje środki tobie, na cel z umowy. Okres umowy faktoringu odwrotnego zależy od faktora, na przykład PragmaGO zawiera ją na 12 miesięcy.

Raportowanie do BIK zależy od faktora, nie od kwalifikacji umowy. Na przykład PragmaGO przy faktoringu odwrotnym sprawdza firmę w BIK za jej zgodą, zanim nawiąże współpracę. U faktorów wierzytelnościowych bywa różnie, na przykład SMEO raportuje finansowanie do BIK Przedsiębiorcy, a Fakturatka deklaruje, że limitu w BIK nie ujawnia.

Jednorazowy wydatek inwestycyjny lepiej pokryje pożyczka, a faktoring odwrócony regularne zakupy u tych samych dostawców.

Zasada działania faktoringu odwrotnego - proces zakupu i rozliczenia

Pierwszy krok to zakup i odbiór faktury. Przekazujesz ją faktorowi przez elektroniczny system obsługi umowy razem ze zleceniem opłacenia.

W drugim kroku faktor sprawdza dokument i płaci dostawcy pełną kwotę z faktury. Tempo płatności zależy od oferty, na przykład PKO Faktoring deklaruje przelewy 13 razy dziennie, pięć dni w tygodniu, między 8:30 a 20:45.

Trzeci krok to rozliczenie. Spłata trafia do faktora w terminie dłuższym niż termin z faktury. Sposób naliczania opłaty zależy od konstrukcji ceny. Na przykład Finea bierze opłatę jednorazową i fakturę za nią wystawia przy spłacie zadłużenia, a PragmaGO nalicza prowizję z dołu, za każdy okres.

Obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności (split payment, MPP), czyli zapłaty, w której VAT trafia na rachunek VAT sprzedawcy, stosuje się, gdy łącznie:

• wartość brutto faktury przekracza 15 000 zł;
• choć jedna pozycja pochodzi z załącznika nr 15 do ustawy o VAT;
• sprzedawca i nabywca są podatnikami VAT.

Działanie tego mechanizmu w faktoringu odwrotnym pozostaje nierozstrzygnięte. Objaśnienia Ministra Finansów opisują wyłącznie układ, w którym dostawca przenosi wierzytelność na faktora. Sposób zapłaty dostawcy określa umowa.

Zalety faktoringu odwrotnego i sytuacje, w których się sprawdza

Odwrócony faktoring najbardziej się opłaca, gdy skonto, czyli rabat od dostawcy za wcześniejszą zapłatę, przewyższa koszt finansowania za ten sam okres. Poprawia wtedy płynność, a twoja gotówka zostaje w kasie aż do sprzedaży towaru.

Termin spłaty przesuwa się o okres uzgodniony z faktorem. Model sprawdza się w czterech sytuacjach:

• gdy dostawca narzuca krótkie terminy płatności,
• przy zatorach płatniczych,
• w branżach sezonowych,
• przy większych zakupach przedsezonowych, które wymagają jednorazowo dużej kwoty.

Przy wielu dostawcach konsolidujesz zobowiązania w jednym limicie.

Koszty faktoringu odwrotnego - trzy konstrukcje ceny

Ile kosztuje faktoring odwrotny? Z 19 faktorów w rankingu cenę publikuje tylko trzech, każdy w innej konstrukcji. Pierwszą ma Finea, która deklaruje jedną prowizję od sfinansowanej części faktury, 3-4% jednorazowo. Jej dokument wiążący wymienia obok prowizji i odsetek jedenaście opłat, a wysokości prowizji podstawowej nie ustala. Po terminie wymagalności Finea dolicza prowizję za dodatkowy okres obsługi, 6% w skali miesiąca do 30. dnia i 8% później. To stawki netto, a przy finansowaniu zakupów nie ma okresu bezkosztowego. Drugą konstrukcję ma PragmaGO, który podaje prowizję od 1,5% miesięcznie, naliczaną z dołu, oraz opłatę wstępną od 0,5%, ale nie publikuje, od czego liczy którąkolwiek z tych stawek. Trzecią ma INDOS, który podaje odsetki od 0,09% dziennie od kwoty brutto faktury i opłatę przygotowawczą 0-3% limitu, pobieraną dopiero wtedy, gdy zostajesz po trzymiesięcznym okresie próbnym.

Prowizje i opłaty faktoringowe mogą być kosztem uzyskania przychodu. W podatku CIT obowiązuje limit kosztów finansowania dłużnego. Z kosztów wyłącza się nadwyżkę ponad wyższą z dwóch wartości, trzy miliony złotych albo 30% podatkowej EBITDA. Czy dana opłata pod ten limit podpada, zależy od jej związku z uzyskaniem i korzystaniem ze środków. Przy faktoringu pełnym Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku II FSK 391/22 uznał, że dyskonto kosztem finansowania dłużnego nie jest, a organy podatkowe stoją przeciwnie. Orzeczenie dotyczy sprzedaży wierzytelności; w faktoringu odwrotnym finansowanie jest zwrotne, więc argumentu z tego wyroku nie przeniesiesz wprost. Rozliczenie skonsultuj z księgowym.

Proces uzyskania faktoringu odwrotnego - wniosek i weryfikacja

Uzyskanie faktoringu odwrotnego zamykasz w pięciu krokach. Pierwszy to wniosek o faktoring odwrotny online, z wysokością limitu faktoringowego. Próg wejścia dzieli rynek. Na przykład PragmaGO i PKO Faktoring wymagają 24 miesięcy działalności, a Finea przy faktoringu zakupowym ocenia plik JPK i wyciąg bankowy za co najmniej 6 miesięcy.

Drugi krok to zabezpieczenie, jeśli faktor go wymaga. Podejścia bywają przeciwstawne. Na przykład PragmaGO akceptuje wyłącznie nieruchomości, a Finea deklaruje, że twardych zabezpieczeń majątkowych nie stosuje.

Trzeci krok to dokumenty finansowe. Na przykład PragmaGO wymaga czterech pozycji:

• sprawozdania finansowego;
• wyciągów bankowych z ostatnich 6 miesięcy;
• plików JPK_VAT z ostatnich 6 miesięcy;
• propozycji zabezpieczenia z operatem szacunkowym nie starszym niż 6 miesięcy.

Czwarty krok to weryfikacja wniosku. Na przykład PragmaGO deklaruje decyzję w ciągu 48 godzin.

Na końcu podpisujesz umowę i od tej chwili faktor płaci dostawcy. Limit bywa odnawialny, na przykład w PragmaGO sięga 2,5 mln zł i jest dostępny przez 12 miesięcy.

Wady faktoringu odwrotnego i dla kogo się nie nadaje

Próg wejścia wyklucza część młodych firm, bo na przykład PragmaGO i PKO Faktoring wymagają 24 miesięcy działalności. Jako zabezpieczenie PragmaGO przyjmuje wyłącznie nieruchomość. Ceny nie porównasz do końca, bo PragmaGO nie ujawnia podstawy naliczania, a dokument wiążący Finei wymienia obok prowizji i odsetek jedenaście opłat i nie ustala wysokości prowizji podstawowej. Spóźniona spłata kosztuje dodatkowo, bo Finea po terminie wymagalności dolicza prowizję za dodatkowy okres obsługi. Zaległości podatkowych nie sfinansujesz na przykład w Finei ani w PragmaGO. Split payment pozostaje nierozstrzygnięty, więc sposób zapłaty dostawcy musi określać umowa.

Księgowanie faktoringu odwrotnego w księgach rachunkowych

Księgowanie faktoringu odwrotnego to zapisanie zmiany wierzyciela z dostawcy na faktora. Zapis wprowadzasz, gdy zobowiązanie zostaje przedstawione faktorowi do finansowania. Dekretację pokazuje przykład z załącznika do projektu Krajowego Standardu Rachunkowości o faktoringu, na wrzesień 2026 nieuchwalonego, i wyłącznie dla wariantu, w którym zobowiązanie przechodzi w finansowanie. Dla wariantu, który zostaje handlowy, projekt podaje same ujawnienia, bez dekretacji.

Pierwszy zapis przenosi zobowiązanie z dostawcy na finansującego. Projekt standardu posługuje się nazwami kont, bez numerów. Po stronie Wn księgujesz "Rozrachunki z Dostawcami", po stronie Ma "Rozrachunki z Finansującym z tytułu finansowania". Numery dobierasz z zakładowego planu kont jednostki (art. 10 ustawy o rachunkowości).

Drugi zapis dotyczy spłaty faktora w uzgodnionym terminie. Po stronie Wn księgujesz "Rozrachunki z Finansującym z tytułu finansowania", po stronie Ma "Środki pieniężne". Prowizję za przyznanie limitu ujmujesz przez rozliczenia międzyokresowe i rozliczasz w czasie, a odsetki trafiają w koszty finansowe.

Sposób prezentacji w bilansie nie wynika z nazwy umowy. Zobowiązanie może pozostać handlowe albo zostać przeklasyfikowane na zobowiązanie z tytułu finansowania. Rozstrzygają o tym trzy przesłanki. Pierwsza to zabezpieczenie, którego dostawca nie wymagał, druga to istotnie wydłużony termin, a trzecia to, kto ponosi koszt. Ocena należy do kierownika jednostki.

Zobowiązanie, które zostało handlowe, prezentujesz w pozycji B.III.3.d) "z tytułu dostaw i usług". Jeżeli przeszło w finansowanie, właściwa jest pozycja B.III.3.c) "inne zobowiązania finansowe", a przy wymagalności powyżej 12 miesięcy pozycja B.II.3.c). Pozycja zmienia się, gdy finansujący jest jednostką powiązaną albo taką, w której masz zaangażowanie w kapitale.