Faktoring niepełny - czym różni się od pełnego i kiedy się opłaca?

Faktoring niepełny oznacza, że ryzyko niewypłacalności kontrahenta zostaje po twojej stronie. Gdy odbiorca nie zapłaci w terminie z umowy, zwracasz faktorowi zaliczkę wraz z należnymi opłatami. Wariant pełny przenosi to ryzyko na faktora i zwykle kosztuje więcej. Niepełny bywa więc tańszy i opłaca się zwłaszcza firmie, która zna swoich odbiorców.

Na czym polega faktoring niepełny i jak działa regres?

W faktoringu niepełnym faktor wykupuje od ciebie wierzytelności handlowe, czyli należności z wystawionych faktur. W faktoringu uczestniczą trzy podmioty, ale umowę zawierasz ty i faktor. Faktor finansuje, faktorant to sprzedawca wystawiający fakturę, a dłużnik to odbiorca, który ma ją zapłacić, i nie jest stroną umowy. U większości faktorów pozabankowych to wariant podstawowy. Ten sam wariant nazywa się też faktoringiem niewłaściwym.

Regres to obowiązek zwrotu zaliczki, gdy kontrahent nie zapłaci. Najpierw mija termin płatności faktury, potem biegnie karencja, czyli dodatkowe dni po terminie, jeśli umowa ją daje, a po terminie regresu faktor żąda od ciebie zwrotu. Upływ karencji i regres to różne zdarzenia. Czy i od kiedy opóźnienie kosztuje, ustala umowa. Na przykład Monevia daje 30 dni bez opłat, a Flexidea nalicza prowizję od pierwszego dnia po terminie.

Sam regres nie oddaje ci wierzytelności. Według Sądu Najwyższego (wyrok z 18 grudnia 2003 r., I CK 7/03) faktor może dalej dochodzić jej od dłużnika, nawet gdy umowa pozwala mu żądać zapłaty od ciebie. Wierzytelność wraca do ciebie w trybie przewidzianym umową. Może to być warunek rozwiązujący, czyli zapis, że brak zapłaty przywraca ci należność, albo cesja zwrotna lub odkup, czyli przeniesienie należności z powrotem na ciebie. Dopiero wtedy windykację prowadzisz sam.

Na przykładzie faktoringu niepełnego Aliora wygląda to tak.

Faktoring pełny bez regresu, czyli ryzyko po stronie faktora

Faktoring pełny to rodzaj faktoringu, w którym faktor przejmuje ryzyko niewypłacalności twojego kontrahenta. W umowach ta sama usługa występuje jako faktoring bez regresu albo faktoring właściwy. Jeśli kontrahent nie zapłaci, bo stał się niewypłacalny, nie oddajesz zaliczki. Należność ściąga wtedy faktor.

Wyłączenie regresu nie musi jednak obejmować sporów handlowych, takich jak reklamacja, wada towaru czy niewykonanie umowy. Za takie spory odpowiedzialność może zostać po twojej stronie.

Wariant bez regresu sprawdza się przy nowych i zagranicznych kontrahentach i w eksporcie.

Faktoring pełny a niepełny - różnice w ryzyku i kosztach

Pełny wygrywa, gdy chcesz ochrony przed niewypłacalnością kontrahenta, a niepełny, gdy znasz odbiorców i nie chcesz płacić za przejęcie ryzyka. Faktoring pełny zwykle kosztuje więcej, bo faktor przejmuje ryzyko. Stawki obu wariantów publikuje na swojej stronie BNP Paribas Faktoring, a przy obrocie 1-4 mln zł rocznie stawka za 30 dni wynosi tam 1,0-1,5% sfinansowanej faktury dla niepełnego i 2,0-2,5% dla pełnego. Jeśli ochrona opiera się na polisie, jej warunki wpływają też na cenę i windykację.

Gdy zestawiasz oba rozwiązania, porównuj zaliczkę, limit i termin, po którym faktor żąda zwrotu zaliczki. Da się je też połączyć w faktoringu mieszanym. Pełny obejmuje wtedy najważniejszych odbiorców albo ryzyko do ustalonej kwoty, a niepełny resztę.

Niepełny nie jest dobrym wyborem, gdy większość sprzedaży idzie do jednego odbiorcy albo do nowych i zagranicznych kontrahentów. Wtedy porównaj oferty z przejęciem ryzyka.

Faktoring niepełny dla małych firm i stałych kontrahentów

Przy stałych, terminowych kontrahentach ryzyko regresu jest małe, więc płacenie za jego przejęcie rzadko się opłaca. Faktor ocenia głównie twoich odbiorców i jakość faktur. Stażu nie wymagają na przykład Monevia i AOW, a NFG i Flexidea chcą 6 miesięcy działalności.

Pasuje do jednoosobowych działalności i MŚP (małych i średnich przedsiębiorstw), które sprzedają z odroczonym terminem płatności. Faktorzy zwykle wymagają faktur nieprzeterminowanych, na przykład Pekao i Flexidea.

Pomaga szeroki portfel odbiorców. Masz ich 50? Strata jednego waży wtedy niewiele.

Główne ryzyko to regres, który uderza w płynność. Jego skutki łagodzi monitoring należności i rezerwa na zwrot zaliczki.

Księgowanie faktoringu niepełnego jako kredyt w pasywach bilansu

Jeśli prowadzisz pełne księgi, faktoring niepełny ujmujesz jak finansowanie, a wierzytelność zostaje w księgach. Skoro umowa przewiduje obowiązek zwrotu zaliczki, to nie ma utraty kontroli nad należnością (§ 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 17 listopada 2024 r. w sprawie uznawania i metod wyceny oraz ujawniania i prezentacji instrumentów finansowych, Dz.U. 2024 poz. 1750). Faktorant jej więc nie wyksięgowuje. Kwota od faktora jest zobowiązaniem finansowym i trafia do pasywów bilansu. Jednostki mikro z uproszczeniami z art. 28a ustawy o rachunkowości tego rozporządzenia nie stosują, a pozostałe jednostki mikro i jednostki małe mogą go nie stosować (art. 28b).

Plan kont jest zakładowy, więc numery kont ustala twoja firma. Przykładowy schemat w numeracji wzorcowego planu kont wydawnictwa Gofin wygląda tak:

1. Wpływ zaliczki od faktora: Wn 13-0 (rachunek bieżący), Ma 24 (pozostałe rozrachunki).
2. Zapłata dłużnika: Wn 24, Ma 20 (rozrachunki z odbiorcami).
3. Zwrot zaliczki, gdy dłużnik nie zapłaci: Wn 24, Ma 13-0.

Schemat nie obejmuje wypłaty reszty (u Aliora 10% brutto po zapłacie kontrahenta) ani wynagrodzenia faktora.

Opłaty faktora ujmujesz w kosztach finansowych. W podatku dochodowym prowizja jest kosztem pośrednim, więc w księgach rachunkowych rozliczasz ją w dniu zaksięgowania. Odsetki, jeśli umowa je przewiduje, stają się kosztem dopiero po zapłacie. Dla VAT obowiązuje osobny reżim i tam faktoring traktuje się jako usługę, odrębnie od pożyczki. Projekt KSR o faktoringu nie jest jeszcze obowiązującym standardem.

W KPiR bilansu nie ma, więc zobowiązania wobec faktora w pasywach nie wykazujesz. Koszt z faktury faktora wpisujesz w dniu jej wystawienia. Ujęcie w swojej firmie ustal z księgowym.