Faktoring półotwarty - co to jest i kiedy kontrahent się dowie?

W faktoringu półotwartym kontrahent nie dostaje zawiadomienia. O umowie dowiaduje się dopiero wtedy, gdy faktor wezwie go do zapłaty. Do tej chwili umowa działa jak faktoring cichy, więc na osi jawności półotwarty leży między jawnym a cichym. Żadna firma z rankingu nie ma takiego produktu, dlatego nie poznasz jego ceny ani warunków.

Na czym polega faktoring półotwarty?

W faktoringu półotwartym wystawiasz kontrahentowi fakturę na 10 000 zł z terminem płatności 30 dni, a potem przekazujesz ją faktorowi. Faktor to bank albo firma faktoringowa finansująca faktury. Wypłaca ci zaliczkę, czyli część albo całość wartości faktury z góry. Do wezwania kontrahent płaci na twój rachunek, tak jak w faktoringu cichym.

Według słownika GUS, który nazywa ten wariant faktoringiem półjawnym, dłużnik dowiaduje się o umowie dopiero w chwili wezwania przez faktora do zapłaty. Dłużnikiem jest tu twój kontrahent, a ty jako klient faktora jesteś faktorantem. Definicja GUS milczy o tym, czy wezwanie przychodzi dopiero po terminie płatności. Zapytaj przed podpisaniem umowy, kiedy faktor je wysyła.

Czym półotwarty różni się od jawnego i cichego?

O różnicy decyduje chwila, w której kontrahent dowiaduje się o finansowaniu. W jawnym dostaje zawiadomienie o cesji od razu i płaci na rachunek faktora. Cesja to przeniesienie prawa do zapłaty z faktury na faktora. W cichym kontrahent zawiadomienia nie dostaje i płaci tobie, a ty przekazujesz pieniądze faktorowi. W półotwartym do chwili wezwania dzieje się to samo co w cichym, a od wezwania kontrahent wie o umowie.

GUS definiuje faktoring tajny jako taki, w którym dłużnika nie powiadamia się o umowie między faktorem i klientem (faktorantem). Część faktorów używa nazwy tajny zamiennie z cichym. Na przykład NFG pisze, że faktoring cichy bywa nazywany też tajnym. Słownik GUS takiej równości nie podaje.

Co zmienia późne zawiadomienie kontrahenta?

Gdy umowa przenosi fakturę na faktora przelewem, liczy się chwila, w której kontrahent dowiaduje się o cesji. Cesja jest ważna, choć kontrahent o niej nie wie. Dopóki nie wie, jego zapłata na twój rachunek zwalnia go z długu wobec faktora. Tak mówi art. 512 kodeksu cywilnego. Taką wpłatę rozliczasz potem z faktorem według umowy.

Kontrahent zachowuje też wobec faktora wszystkie zarzuty, które miał wobec ciebie w chwili, gdy dowiedział się o przelewie (art. 513 § 1 k.c.). Chodzi na przykład o reklamację jakości albo rabat uzgodniony przed tą chwilą. W półotwartym ta chwila przypada dopiero na wezwanie do zapłaty. Stąd w umowach faktoringu biorą się twoje oświadczenia, że faktura jest bezsporna. Co się stanie, gdy kontrahent zgłosi zarzut, ustala już konkretna umowa.

Kto oferuje faktoring półotwarty i ile kosztuje?

Żadna z 19 firm z rankingu nie sprzedaje produktu pod nazwą faktoring półotwarty. Cenę finansowania, o którym kontrahent nie wie, sprawdzisz w cennikach faktoringu cichego. Na przykład NFG podaje dla cichego stawkę od 2,99% za 30 dni, a dla jawnego od 2,49%.

Ile procent zabiera faktoring, zależy od oferty, okresu finansowania, twojej firmy i kontrahentów. Stawki faktoringu jawnego opublikowane przez fintechy z rankingu mieszczą się w przedziale 1,8-3,6% kwoty faktury za 30 dni. Faktor, który dolicza VAT, nalicza go od swojego wynagrodzenia, czyli prowizji i opłat, w wysokości 23%.

Jakie są rodzaje faktoringu i gdzie jest wśród nich półotwarty?

Pełna klasyfikacja typów to kilka niezależnych podziałów: według jawności, ryzyka, zasięgu, momentu wypłaty i liczby finansowanych faktur. Jedna umowa może więc być jednocześnie krajowa, jawna i z regresem, czyli z prawem faktora do żądania zwrotu zaliczki, gdy kontrahent nie zapłaci. Półotwarty należy do jednego z tych podziałów, według jawności, obok jawnego i cichego.

Według ryzyka faktoring dzieli się na pełny, w którym ryzyko niewypłacalności kontrahenta bierze faktor w granicach umowy, i niepełny, w którym zostaje ono przy tobie. GUS wymienia jeszcze faktoring mieszany, który łączy cechy obu. Według zasięgu faktoring jest krajowy, gdy kontrahent jest zarejestrowany w Polsce, albo międzynarodowy, czyli eksportowy lub importowy. Poza tymi podziałami są inne formy, na przykład faktoring odwrotny, który finansuje faktury zakupowe.

Czym jest faktoring niepełny?

Faktoring niepełny to faktoring z regresem. Faktor ma prawo żądać od ciebie zwrotu pieniędzy, gdy kontrahent nie zapłaci. GUS opisuje go tak: „Dochodzi do cesji wierzytelności na faktora, klient jest odpowiedzialny za wypłacalność odbiorcy, a faktor ma możliwość wystąpienia o zwrot wypłaconej zaliczki.”

Według GUS w 2024 roku z krajowego faktoringu z regresem korzystało 20 061 klientów badanych przez GUS faktorów, a z wariantu bez regresu 4 353. Wartość wykupionych faktur (wierzytelności) była jednak wyższa w wariancie bez regresu i wyniosła 247 195,6 mln zł wobec 96 737,7 mln zł przy regresie.

Co to jest faktoring pojedynczy?

Faktoring pojedynczy to finansowanie wybranej faktury zamiast całej sprzedaży. To rynkowa nazwa faktoringu jednorazowego. Opisuje zakres umowy, czyli to, ile faktur przekazujesz faktorowi. Z tym, czy kontrahent wie o finansowaniu, nie ma związku.

Jak dobrać umowę, gdy kontrahent ma dowiedzieć się później?

Wśród ofert firm z rankingu finansowanie ukryte od początku przed kontrahentem daje faktoring cichy. W części umów faktor zawiadamia kontrahenta później albo tylko w określonych sytuacjach. Na przykład NFG pisze, że w faktoringu cichym w wyjątkowych sytuacjach, po analizie kredytowej, może uruchomić cesję jawną. Regulamin Finei w opcji z zawiadomieniem kontrahenta o przelewie pozwala stronom postanowić, że przy wybranych kontrahentach Finea wyśle zawiadomienie dopiero wtedy, gdy nie wywiążesz się z któregokolwiek zobowiązania z umowy.

Brak zawiadomienia nie znosi zakazu cesji w twojej umowie z kontrahentem, bo cicha cesja i tak jest przelewem. Jeśli ten zakaz działa, faktor przejmie fakturę przelewem dopiero po zgodzie kontrahenta, która go uchyla. Bez takiej zgody zostaje oferta bez przelewu, na przykład z pełnomocnictwem do twojego rachunku.

Porównując oferty, zapytaj o trzy rzeczy: czy faktor przenosi fakturę cesją, w jakich sytuacjach może zawiadomić kontrahenta albo wezwać go do zapłaty i od jakiej kwoty liczy prowizję.