Faktoring tajny - co to jest i czym różni się od jawnego?

Faktoring tajny to finansowanie faktury, o którym twój kontrahent nie wie. Nie dostaje zawiadomienia o umowie z faktorem ani o cesji, czyli przeniesieniu prawa do zapłaty z faktury na faktora. Dalej płaci na twój rachunek, a ty rozliczasz się z faktorem. To ten sam produkt co faktoring cichy. W faktoringu jawnym kontrahent dostaje zawiadomienie i płaci faktorowi, dlatego tajny ma sens, gdy odbiorca ma nie wiedzieć o finansowaniu.

Na czym polega faktoring tajny?

Wystawiasz kontrahentowi fakturę na 10 000 zł z terminem płatności 30 dni. Faktor wypłaca ci zaliczkę. Po 30 dniach kontrahent płaci na twój rachunek i o faktorze nie wie, a pieniądze przekazujesz faktorowi ty.

W transakcji biorą udział trzy strony. Ty jesteś faktorantem, bank albo firma faktoringowa jest faktorem, a kontrahent, który płaci fakturę, występuje jako dłużnik. Nazwy tajny i cichy oznaczają ten sam wariant. Na przykład NFG podaje, że faktoring cichy bywa nazywany też tajnym.

Zależnie od umowy dochodzi do niejawnej cesji albo do finansowania bez przelewu wierzytelności, czyli bez przeniesienia prawa do zapłaty z faktury. W NFG na przykład cesja jest, tylko kontrahent nie dostaje zawiadomienia. Cesja jest ważna także wtedy, gdy kontrahent o niej nie wie. Dopóki jednak nie zostanie zawiadomiony i nie wie o cesji z innego źródła, może zapłacić tobie i taka zapłata zwalnia go z długu także wobec faktora.

INDOS w swoim faktoringu cichym nie przenosi wierzytelności. W zamian wymaga pełnomocnictwa do rachunku, na który płaci kontrahent, i zabezpieczenia rzeczowego, na przykład zastawu albo hipoteki. Do zwykłego zastawu na fakturze stosuje się odpowiednio przepisy o przelewie, a kontrahenta trzeba o nim pisemnie zawiadomić, więc taki zastaw nie jest przed nim tajny.

Czym faktoring tajny różni się od jawnego?

W jawnym kontrahent dostaje zawiadomienie z rachunkiem faktora i od tej pory płaci jemu. W tajnym płaci tobie, a ty przekazujesz pieniądze faktorowi.

U faktorów, którzy opisują oba warianty osobno, tajny ma gorsze parametry:

• w NFG tajny kosztuje od 2,99% za 30 dni, a jawny od 2,49%; karencja po terminie płatności to w tajnym 7 dni, a w jawnym 14,
• w Finei zaliczka wynosi 70-90% wartości brutto faktury wobec 90% w jawnym,
• w INDOS zaliczka sięga 75% kwoty faktury wobec 90% w jawnym. Tajny dostaje firma działająca ponad 12 miesięcy, a jawny jest dostępny od pierwszego dnia działalności.

Jawność i ryzyko to osobne cechy umowy. W NFG za brak zapłaty kontrahenta odpowiadasz w obu wariantach, czyli umowa jest z regresem. Tajny bez regresu, w którym ryzyko braku zapłaty bierze faktor, ogłosiło PKO Faktoring w kwietniu 2025 r. jako Faktoring pełny z zakazem cesji dla średnich i dużych firm. Czy jest nadal w ofercie, potwierdź u faktora.

Między tajnym a jawnym leży faktoring półotwarty, który GUS nazywa półjawnym. Kontrahent nie dostaje zawiadomienia, a o umowie dowiaduje się wtedy, gdy faktor wezwie go do zapłaty. Żadna firma z rankingu nie ma takiego produktu.

Jak działa faktoring tajny krok po kroku?

Kolejność kroków ustala umowa z faktorem, bo kodeks jej nie opisuje.

1. Faktor ocenia twoją firmę i kontrahenta, a ty podpisujesz umowę z limitem. Listę dokumentów ustala faktor. Finea przy tajnym prosi na przykład o wyciąg z konta za 6 miesięcy i pliki JPK w formacie XML.
2. Przekazujesz fakturę wystawioną innej firmie, z odroczonym terminem płatności.
3. Faktor wypłaca zaliczkę, a kontrahent nie dostaje zawiadomienia o cesji.
4. Kontrahent płaci w terminie na twój dotychczasowy rachunek.
5. Przekazujesz wpłatę faktorowi według umowy. Na przykład w Finei masz obowiązek powiadomić faktora o wpływie należności.

Numer rachunku na fakturze zostaje ten sam, więc kontrahent sprawdza na białej liście VAT twój rachunek, tak jak dotąd. Jeśli figuruje tam przy twojej firmie, zapłata nie naraża go na sankcje, a wykaz nie pokazuje cesji.

Ile kosztuje faktoring tajny?

Za 30 dni faktoringu tajnego zapłacisz na przykład od 2,99% w NFG. Faktorzy, którzy publikują cenę tego wariantu, podają ją w różnych jednostkach. Finea podaje dla tajnego 4-5% w skali miesiąca i nie wskazuje kwoty, od której ją liczy.

Sama tajność nie przesądza o cenie. Produkt PKO Faktoring dla osób prowadzących jednoosobową działalność, w którym odbiorca nie jest informowany, kosztuje 0,068% dziennie od kwoty finansowanej faktury, czyli 2,04% netto za 30 dni. Netto oznacza tu prowizję przed doliczeniem VAT, a nie kwotę netto faktury. W umowach od 22 października 2026 dochodzi raz w roku prowizja za gotowość faktorską, 500 zł netto pomniejszone o twoje prowizje za finansowanie i prolongatę z ostatnich 12 miesięcy.

Koszt rośnie, gdy kontrahent spóźni się z zapłatą. Na przykład Finea daje 7 dni po terminie bez opłat. Gdy odbiorca zapłaci później, dochodzi prowizja za dodatkowy okres obsługi 6% w skali miesiąca, liczona wstecz od terminu płatności. Po 30. dniu rośnie do 8%.

Czy faktoring tajny jest legalny?

Tak, faktoring tajny jest legalny. To umowa, której kodeks cywilny nie nazywa. Gdy przenosi fakturę na faktora, stosuje się do niej przepisy o przelewie wierzytelności. Zgody kontrahenta na cesję zwykle nie potrzebujesz. Jest potrzebna, gdy wasza umowa zakazuje cesji.

Zakaz cesji w umowie z kontrahentem to częsty powód pytań o wariant cichy. Sam brak zawiadomienia kontrahenta zakazu nie znosi, bo cicha cesja nadal jest przelewem. Przy skutecznym zakazie trzeba uzyskać zgodę kontrahenta albo wybrać ofertę bez przelewu, na przykład z pełnomocnictwem do rachunku. Naruszenie zakazu może rodzić konsekwencje wskazane w umowie z kontrahentem, na przykład karę umowną, jeśli ją zastrzeżono.

Faktor, który nie jest bankiem, nie potrzebuje zezwolenia bankowego. Jeśli faktoring jest jego główną działalnością, jako instytucja obowiązana podlega kontroli Generalnego Inspektora Informacji Finansowej.

Czy kontrahent może dowiedzieć się o faktoringu tajnym?

Kontrahent może dowiedzieć się o faktoringu tajnym, bo umowa może dać faktorowi prawo do zawiadomienia go. Na przykład NFG w wyjątkowych sytuacjach, po analizie kredytowej, może uruchomić cesję jawną. Zapytaj przed podpisaniem umowy, w jakich sytuacjach faktor ujawni cesję.

Jakie są rodzaje faktoringu i gdzie jest wśród nich tajny?

Według ryzyka faktoring dzieli się na pełny, w którym ryzyko niewypłacalności kontrahenta bierze faktor w granicach umowy, i niepełny, w którym zostaje ono przy tobie. GUS wymienia jeszcze faktoring mieszany, który łączy cechy obu. Rodzaje faktoringu to jednak kilka niezależnych podziałów, według ryzyka, jawności wobec kontrahenta i zasięgu. Jedna umowa może więc być jednocześnie krajowa, jawna i z regresem.

Tajny mieści się na osi jawności, razem z jawnym i półotwartym.

Kiedy faktoring tajny się nie sprawdzi?

• Faktura jest sporna albo przeterminowana. Takiej faktury faktor zwykle nie sfinansuje.
• Kontrahent przyjmie zawiadomienie, a liczy się dla ciebie cena. Na przykład w NFG stawka wejściowa jawnego jest o 0,5 punktu procentowego niższa.
• Nie dasz zabezpieczenia. Na przykład Finea przy tajnym zazwyczaj wymaga poręczenia wekslowego przedsiębiorcy i jego małżonka, z podpisem na wekslu u notariusza. INDOS wymaga zabezpieczenia rzeczowego.
• Przy umowie z regresem nie udźwigniesz zwrotu zaliczki, gdy kontrahent nie zapłaci.
• Umowa zakazuje cesji, zgody kontrahenta nie dostaniesz, a faktor nie ma oferty bez przelewu.

Porównując oferty, zapytaj o trzy rzeczy: czy faktor przenosi fakturę cesją, kiedy może zawiadomić kontrahenta i od jakiej kwoty liczy prowizję.